1. Định nghĩa về Virtual Influencers

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, khái niệm virtual influencers - người ảnh hưởng ảo đã nổi lên như một hiện tượng mới trong lĩnh vực marketing. Theo định nghĩa tổng hợp từ các nghiên cứu gần đây, virtual influencers là các nhân vật kỹ thuật số được tạo ra thông qua hình ảnh do máy tính tạo ra và/hoặc trí tuệ nhân tạo, có khả năng tương tác với người dùng trên các nền tảng truyền thông xã hội nhằm tạo ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi của họ.

Không giống như các influencer truyền thống là con người thật, virtual influencers là các thực thể hư cấu nhưng được thiết kế với đặc điểm nhân hóa, bao gồm ngoại hình, tính cách và hành vi giống con người. Những nhân vật này có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau, từ nhân vật giống người thật, nhân vật hoạt hình, cho đến các hình tượng phi nhân như động vật hoặc vật thể được nhân cách hóa

Một đặc điểm quan trọng của virtual influencers là chúng thường được quản lý bởi bên thứ ba như thương hiệu, công ty truyền thông hoặc hệ thống AI. Các nội dung, câu chuyện và cá tính của virtual influencers được xây dựng có chủ đích nhằm tạo sự nhất quán trong hình ảnh và tối đa hóa khả năng kết nối với khán giả. Mặc dù là nhân vật ảo, nhưng nội dung mà chúng tạo ra lại mang tính “thực” và có thể tương tác theo thời gian thực, từ đó làm mờ ranh giới giữa thế giới vật lý và thế giới số.

Trong marketing hiện đại, virtual influencers được xem là một bước tiến trong quá trình số hóa hoạt động truyền thông, khi chúng không chỉ là công cụ quảng bá mà còn là một phần của hệ sinh thái trải nghiệm số. Với khả năng hoạt động liên tục, kiểm soát hình ảnh tuyệt đối và dễ dàng tùy chỉnh, virtual influencers đang trở thành một lựa chọn hấp dẫn đối với các thương hiệu toàn cầu.

2. Các đặc điểm cả Virtual Influencers

Hiệu quả của virtual influencers trong marketing phụ thuộc lớn vào các đặc điểm - characteristics của chúng, đặc biệt là mức độ giống con người, tính xác thực cảm nhận, và khả năng tạo tương tác với người dùng.

- Ngoại hình và mức độ hiện thực: đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nhận thức của người tiêu dùng. Các nghiên cứu cho thấy virtual influencers có thể được chia thành nhiều loại như: giống người thật (human-like), hoạt hình (animated), hoặc phi nhân (non-human). Mỗi loại mang lại những phản ứng khác nhau từ phía người tiêu dùng. Chẳng hạn, virtual influencers giống người thật thường được đánh giá là đáng tin cậy hơn, trong khi các nhân vật hoạt hình lại được xem là mới lạ và sáng tạo hơn. Tuy nhiên, mức độ giống người quá cao đôi khi có thể gây ra hiệu ứng “uncanny valley” – cảm giác khó chịu khi một thực thể gần giống con người nhưng chưa hoàn toàn tự nhiên. Điều này có thể làm giảm sự thoải mái và ảnh hưởng đến ý định tương tác của người tiêu dùng. Ngược lại, mức độ hiện thực phù hợp có thể làm tăng cảm nhận “coolness” và thu hút sự chú ý của người dùng.

- Tính cân thật và độ tin cậy: là những yếu tố then chốt trong việc quyết định hiệu quả của virtual influencers. Mặc dù có thể kiểm soát hoàn toàn nội dung, nhưng virtual influencers thường bị đánh giá là kém xác thực hơn so với người thật, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức thương hiệu. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy yếu tố độc đáo của virtual influencers có thể bù đắp cho sự thiếu hụt này và vẫn tạo ra hiệu quả marketing tích cực trong một số bối cảnh nhất định.

- Khả năng tương tác và cá nhân hóa trải nghiệm là một lợi thế nổi bật của virtual influencers. Nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo và xử lý ngôn ngữ tự nhiên, các nhân vật này có thể tương tác với người dùng theo thời gian thực, tạo ra nội dung phù hợp với từng cá nhân và tăng mức độ gắn kết với khán giả. Điều này góp phần thúc đẩy quá trình đồng sáng tạo giá trị giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Ngoài ra, virtual influencers còn có những đặc điểm đặc thù khác như khả năng hoạt động 24/7, không bị ảnh hưởng bởi yếu tố con người như scandal hay cảm xúc cá nhân, và dễ dàng mở rộng sang nhiều nền tảng khác nhau. Những yếu tố này giúp chúng trở thành công cụ marketing linh hoạt và hiệu quả trong môi trường số.

3. Kết luận

Virtual influencers đại diện cho một xu hướng mới trong marketing hiện đại, phản ánh sự hội tụ giữa công nghệ, truyền thông và hành vi người tiêu dùng. Với bản chất là các nhân vật kỹ thuật số được tạo ra bởi công nghệ, virtual influencers không chỉ thay đổi cách thức truyền thông thương hiệu mà còn định hình lại khái niệm về “người ảnh hưởng” trong kỷ nguyên số.

Các đặc điểm của virtual influencers, bao gồm mức độ hiện thực, tính xác thực cảm nhận và khả năng tương tác, đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định hiệu quả của chúng đối với người tiêu dùng. Mặc dù vẫn tồn tại những thách thức liên quan đến niềm tin và cảm nhận tính “thật”, virtual influencers vẫn cho thấy tiềm năng lớn trong việc tạo ra trải nghiệm mới và thúc đẩy sự gắn kết với khách hàng.

Trong tương lai, với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số, virtual influencers có thể trở nên ngày càng tinh vi, tự động hóa và tích hợp sâu hơn vào các hệ sinh thái truyền thông. Điều này đặt ra nhiều cơ hội nhưng cũng đồng thời tạo ra những thách thức mới về mặt đạo đức, tính minh bạch và sự chấp nhận của người tiêu dùng.

(Nguồn: Alice Audrezet  et al - Virtual influencers: Definition and future research directions)

Phạm Thị Quỳnh Lệ - Khoa Marketing