Thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng và tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những thị trường năng động nhất khu vực Đông Nam Á. Sự bùng nổ của các nền tảng số, xu hướng mua sắm trực tuyến và sự phát triển của thương mại xã hội đã tạo động lực quan trọng giúp ngành này không ngừng mở rộng quy mô.

Theo nhiều dự báo, quy mô thị trường TMĐT Việt Nam trong năm 2025 đạt khoảng 26–28 tỷ USD, tiếp nối đà tăng trưởng mạnh mẽ của những năm trước. Chỉ trong 9 tháng đầu năm, tổng doanh số trên bốn nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đã đạt 11,62 tỷ USD, tăng 34,4% so với cùng kỳ năm trước.

Việt Nam trở thành thị trường thương mại điện tử lớn thứ ba Đông Nam Á

Với tốc độ tăng trưởng vượt bậc, Việt Nam đã vượt Philippines để vươn lên trở thành thị trường TMĐT lớn thứ ba Đông Nam Á, chỉ đứng sau Indonesia và Thái Lan. Năm 2024, giá trị thị trường đã vượt mốc 25 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng doanh thu bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng của cả nước. Bước sang năm 2025, ngành được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng khoảng 25,5%, với giá trị giao dịch đạt gần 28 tỷ USD.

TikTok Shop tăng tốc mạnh mẽ, cạnh tranh trực tiếp với Shopee

Xét về thị phần, Shopee vẫn duy trì vị trí dẫn đầu với khoảng 56% thị phần. Tuy nhiên, TikTok Shop đang nổi lên như đối thủ đáng gờm khi ghi nhận mức tăng trưởng lên tới 69%, nâng thị phần lên 41% và thu hẹp đáng kể khoảng cách với Shopee. Trong khi đó, Lazada tiếp tục duy trì nhóm khách hàng trung thành, còn Tiki gặp nhiều khó khăn khi doanh thu sụt giảm mạnh.

Người tiêu dùng trẻ trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu

Sự phát triển của TMĐT Việt Nam được thúc đẩy mạnh mẽ bởi thế hệ Gen Z và Millennials. Hơn 72,5% người mua sắm trực tuyến thuộc hai nhóm khách hàng này. Đặc biệt, khoảng 62,8% người tiêu dùng số thực hiện mua sắm trực tuyến ít nhất một lần mỗi tuần.

Xu hướng mua sắm trên thiết bị di động, nhu cầu giao hàng nhanh và sự phổ biến của các hình thức livestream, video ngắn đã góp phần thúc đẩy thương mại xã hội phát triển mạnh mẽ. Những nền tảng như TikTok Shop đang tận dụng hiệu quả sức ảnh hưởng của KOL và các công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm cá nhân hóa trải nghiệm người dùng và gia tăng doanh số bán hàng.

Thương mại điện tử dần cạnh tranh với bán lẻ truyền thống

Khác với nhiều quốc gia phát triển, nơi tốc độ tăng trưởng TMĐT đang dần chững lại, Việt Nam vẫn duy trì mức tăng trưởng hai chữ số mỗi năm. Sự phát triển mạnh của thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ giao hàng trong ngày và hệ thống kho vận hiện đại đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa mua sắm trực tuyến và bán lẻ truyền thống.

Bên cạnh đó, hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ và thương hiệu bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng (D2C) đã lựa chọn Shopee, TikTok Shop hay Lazada làm kênh kinh doanh chủ lực, thay vì đầu tư vào hệ thống cửa hàng vật lý. Điều này góp phần tạo nên sự đa dạng về sản phẩm và thúc đẩy thị trường TMĐT phát triển nhanh chóng.

Việt Nam nổi lên như một trung tâm xuất khẩu thương mại điện tử tiềm năng

Với lợi thế về năng lực sản xuất, khả năng ứng dụng công nghệ và sự hỗ trợ từ các chính sách chuyển đổi số của Chính phủ, Việt Nam đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn cho hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới. Sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa doanh nghiệp trong nước với các nền tảng toàn cầu đang mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Nhiều thách thức cần được giải quyết

Mặc dù triển vọng tăng trưởng rất lớn, ngành TMĐT Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể.

Trước hết là sự cạnh tranh gay gắt giữa các nền tảng, khiến cuộc đua khuyến mại, trợ giá và miễn phí vận chuyển ngày càng trở nên khốc liệt, làm gia tăng áp lực lên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hệ thống pháp lý liên quan đến thương mại điện tử đang trong quá trình hoàn thiện nhằm đáp ứng tốc độ phát triển nhanh của thị trường. Các doanh nghiệp cần chủ động thích ứng với những quy định mới về bảo vệ người tiêu dùng, trách nhiệm của nền tảng và hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Ngoài ra, những hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng logistics, chuỗi cung ứng lạnh và áp lực phát triển bền vững cũng là những vấn đề cần được quan tâm trong thời gian tới.

Triển vọng phát triển vẫn rất tích cực

Dù còn nhiều thách thức, thương mại điện tử Việt Nam vẫn được đánh giá là một trong những thị trường hấp dẫn nhất khu vực. Với sự hỗ trợ từ quá trình chuyển đổi số quốc gia, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, TMĐT được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế và định hình tương lai ngành bán lẻ Việt Nam.

Lê Hoàng Thiên Tân